Peer Governance?

Wie heeft het besluit genomen om tot dit windmolenpark te komen? Heeft de stem van het geld gewonnen of een opgelegd bestemmingsplan door de overheid om één van haar duurzaamheidsdoelen te realiseren? Of is dit wat we met elkaar gewild hebben? Omdat het past in het gebied, een ontwikkeling is die we willen stimuleren, waar we zelfgekozen offers voor brengen met betrekking tot ons uitzicht. Omdat we al onze behoeftes in een vrije dialoog hebben weten te brengen en tot een toewijzing van dit stuk land gekomen zijn aan exploitanten van windmolens. Dat zou mooi zijn!

Als voorbeeld kies ik nu een windmolenpark, maar dit vraagstuk geldt voor alle grond, en al onze behoeften. Realiseer jij je al dat alles wat je aan materiële behoeftes hebt grond nodig heeft om tot vervulling gebracht te kunnen worden? Neem het vervaardigen van mobieltjes waarvoor grondstoffen gemijnd moeten worden uit gronden waarop vaak hele dorpen gehuisvest zijn, of onze koeien die gevoed worden met sojabonen uit omgekapt Amazonewoud. Wie neemt de besluiten om deze gronden toe te wijzen aan die mensen? Is dat nog een zuivere afstemming tussen vraag en aanbod? Of is het de macht van het geld dat inmiddels zo sterk is dat het ook de besluiten van overheden beïnvloedt? Eigenlijk weten we de antwoorden op deze vragen toch. Zeg eens eerlijk. Is er een alternatief? En durven we daar radicaal voor te gaan?

Peer Governance

Peer Governance is een woord waar ik verliefd op ben. Ik spraak vaak over Peer Governance, maar het is nog niet zo een bekend woord. En ik weet het, het is ook nog eens een Engelse term. Liever zouden we werken met Nederlandse woorden. Hoe vertalen we Peer Governance? Ik kom niet verder dan ‘organiseren met gelijken onder gelijken’, maar dat bekt dan niet zo lekker. Of misschien beter, als het over de uitwisseling en toewijzing van grond gaat: ‘burger zelfbestuur’.

Free fair and alive

Ere wie ere toekomt, David Bollier en Silke Helfrich geven ons een hele trits aan nieuwe woorden mee in hun mooie boek Free, Fair and Alive, over de kracht van commons. (Tussen twee haakjes: in deze titel zitten wat mij betreft onze woorden vrij, gelijk en samen ;-)) Over het zoeken naar nieuwe woorden en de lol die je daaraan kunt beleven hebben zij ook een heel mooi gemaakt, even kijken hoor.

Terug naar Peer Governance. Op het moment dat we de bouwstenen van de samenleving grond, arbeid en kapitaal niet meer via de staat of de markt uitwisselen en toewijzen, maar zelf organiseren, dan zijn er nieuwe manieren nodig. Wie krijgt welk stuk grond en waarom? En zal hij of zij dat stuk grond op een capabele manier bewerken en vruchtbaar maken ten behoeve van de gemeenschap? En: wie krijgt hoeveel kapitaal en waarom? Als (wereld)gemeenschap zijn we toch gek als steeds meer kapitaal in handen van steeds minder mensen komt, die helemaal geen rekening houden met medemensen en de landschappen waarin zij wonen?

Oude familiesystemen

Daar is peer governance nodig, vormen van beheer van grond en kapitaal waarin gelijken onder gelijken met elkaar tot afstemming komen. Oude familie- en dorpsstructuren zou je in dit kader kunnen noemen. Zij dragen nog gemeenschapszin in zich en zijn vaak in staat om op een goede manier meerdere belangen met elkaar in dialoog te brengen om tot een oplossing te komen, in dit geval een goede toewijzing van grond, arbeid en kapitaal. Deze cultuur van gemeenschapsvorming is in sommige delen van Nederland, vaak in dorpsgemeenschappen, nog aanwezig. Deze overgeleverde structuren zijn nog gebaseerd op bloed- en bodemlijnen om het zo maar eens te zeggen: onze grond, onze mensen. Dat werkte toen de wereld nog bestond uit volkeren, stammen en families in eigen economieën.

Tegenwoordig leven we in één wereldwijde economie en functioneren de bloed- en bodemlijnen niet meer. Het is verworden tot nationalisme en nog veel erger. Grond en wat daarop gebeurt gaat nu immers in essentie de hele wereldgemeenschap aan. Hoe ontwikkelen we de relatie en de verbinding die we als mens hebben met de hele wereldgemeenschap? Dat is de vraag die we met elkaar aan zullen moeten gaan als we ons peer 2 peer willen organiseren, als gelijken onder gelijken ongeacht oorsprong, levensovertuiging, sekse, geaardheid of huidskleur.

Commons waarborgen binnen gestructureerde associaties

Familie- en dorpsgemeenschappen zijn vaak onbeschreven en ongestructureerd, tegelijkertijd wel inclusief voor iedereen binnen die gemeenschappen. Op het moment dat grond voorbij markt en staat toegewezen moet gaan worden, volstaan deze ongestructureerde manieren niet meer. Dan zijn meer gestructureerde associaties nodig die weloverwogen de verschillende behoeften en partijen met elkaar in verbinding brengen en tot een juiste lees duurzame en menswaardige oplossing en toewijzing van grond komen, voor iedereen. Peer Governance is doordacht en gestructureerd. Het beheer van onze commons kunnen we niet aan het toeval (de markt of de staat) overlaten. Het is goed mogelijk na te denken over welke stemmen betrokken moeten worden in de dialoog om tot goede afstemming te komen en een zinvolle toewijzing van de grond aan mensen. Het drievoudig eigenaarschap en het model van Community Land Trust (in elkaars verlengde) zijn structuren in deze richting die internationaal gezien hun sporen verdiend hebben en op dit moment ook in Nederland wortel schieten. Het Veerhuis in Varik is de eerste in Nederland waar we deze nieuwe governance structuur optuigen door grond uit de handel en het geldsysteem te halen.

Ik hoop dat ook jij wilt gaan onderzoeken hoe je je verhoudt tot grond en het eigendom daarvan en hoe jij de transitie naar burger zelfbestuur over grond voor elkaar kan krijgen.

foto: Tylor Casey, unsplash. Thanks Tylor!

“Ik ben niet gek, ik ben een Economy Transformer!”

Thuis komen

“Ik ben niet gek, ik ben een Economy Transformer.”, riep Ginny uit tijdens onze eerste cursus Eigentijds Eigendom van Grond, arbeid en kapitaal.

Er ontstond één belangrijk herkenningsmoment in de groep waaraan elf mensen deelnamen. En nu is het een gevleugelde uitspraak. De zucht van ontspanning, verlichting, verbinding, jezelf serieus nemen, er helemaal mogen zijn, was groot. De herkenning en de erkenning voor het eigen innerlijke weten dat het niet klopt zoals we het nu doen en de omarming van de handvatten die we als Economy Transformers aanreiken voor hoe we het ook zouden kunnen organiseren.

Iemand anders uit de groep beschreef een gesprek met een projectontwikkelaar die een heel verhaal hield over investeren en rendement en eindigde met: “Nou ja, je snapt het allemaal wel.” Waarop hij dacht: ”Nee, ik snap het helemaal niet!”. Weer terug in deze groep beschreef ook hij het gevoel van thuiskomen, in verbinding zijn met mensen en ideeën waar je ineens wel weer alles snapt van wat er gezegd wordt. Hoe fijn is dat – nee, ik ben niet gek, ik ben een Economy Transformer.

Gaan staan voor je inzichten

Gelukkig zijn er steeds meer mensen om ons heen met dezelfde verlangens naar een mens- en Aarde-waardige samenleving en de spirit om daar zelf aan bij te dragen. Je hoeft niet meer in een isolement te zijn en te denken dat je gek bent omdat je het anders wilt. Nee je kunt uitreiken en deze anderen vinden waarmee je samen bouwt aan iets nieuws. Zo begon ik zelf ook ooit toen ik bij de ABN Amro-bank vertrok met een flinke burn-out. Toen stapte ik naar buiten met de gedachte: “Het is niet dat ik het niet begrijp, ik begrijp het heel goed. Ik wil het gewoon anders!”

Toen was ik 28 jaar oud. Nog lang keek ik me heen en dacht dat anderen het beter wisten, meer ervaring en kennis, meer gestudeerd om de problemen op te lossen die ik zag. Tot ik erachter kwam dat die anderen er niet waren. Zij niet zagen wat ik zag. Vanuit het bestaande te beperkte mens- en wereldbeeld los je de huidige problemen niet op. Ik heb – net als iedereen – mijn eigen (ge)weten, mijn ervaringen en inzichten. Daar moest ik voor gaan staan. Dat is de klus die ik te klaren heb, elke dag weer opnieuw. Want voor iets nieuws gaan staan is niet gemakkelijk.

Dan roep je dus ineens uit: “Ik ben niet gek, ik ben een Economy Transformer!” Ik resoneer volledig mee met deze uitroep. En dat is niet alleen maar leuk. Dat vraagt ook veel van je eigen ontwikkeling.

SPIEGEL VOOR ELKAAR

Okay, ik ben dus een Economy Transformer!
haha wie denk je wel dat je bent

Zo gemakkelijk worden we door experts omver geblazen, vinden we onszelf te dom of te naïef, niet geschikt om het gesprek over een moeilijk economisch onderwerp aan te gaan, weten we er niet genoeg vanaf, zo denken we. Om ons heen zijn economen de baas, zij weten hoe het zit. Zij schrijven onze kranten vol, zij praten onze praatprogramma’s vol, zij zijn de experts. Eigenlijk nog steeds. Wat mij dan helpt is me te realiseren dat ook zij (uitzonderingen daargelaten) in een bepaalde manier van denken zijn geschoold die niet (meer) de onze is.

Hoe je denkt over mensen en de wereld bepaalt hoe je de problemen analyseert, welke conclusies je trekt en welke oplossingsrichtingen je ziet. En als je er dus anders over denkt kom je tot hele andere oplossingsrichtingen. En juist daar hebben we elkaar hard nodig. We zijn allang niet meer de enige die er anders over denken maar we domineren nog niet het spel. Dus we komen mensen tegen in de praktijk die vanuit een ander mens- en wereldbeeld handelen. Bij het onderhandelen over de grondprijs, bij het organiseren van het kapitaal van je bedrijf, bij nieuwe manieren van besluitvorming enzovoort.

Iemand in de groep ontdekte: als ik helder heb waar ik voor sta en wat ik anders denk, betekent dat niet alleen iets voor mijzelf maar ook dat ik daarmee een spiegel ben voor wat die ander denkt. De ander wordt daarmee gevraagd zich ook bewust te worden van zijn eigen denken en handelen. En dat kan een pijnlijk proces zijn en zal je ook niet altijd in dank worden afgenomen. Niet zelden stuiten we dan op enorme weerstand en kan er van alles over ons afgeroepen worden. Het helpt om dit te doorzien en zo de weerstand die je hiermee oproept met liefde en begrip te kunnen beantwoorden. Je nodigt met je eigen verdiepte inzicht in feite de ander uit om ook tot meer bewustzijn te komen. Hoe liefdevoller je daartoe kunt uitnodigen en hoe liefdevoller je de weerstand kunt begrijpen en omarmen, hoe effectiever je zult zijn.

auw dat doet pijn

MIJN EIGEN BEWUSTWORDING

Om een voorbeeld te geven. In de cursus – en die had een voorloper in de 2-jarige Werkgroep Eigentijds Eigendom van Grond – realiseerde ik me nog weer dieper dat ook ik mijn ‘eigendomssituatie’ nog onder de loep te nemen heb. Het huis waar ik met Jac woon en dat we samen gebouwd hebben staat op mijn naam. Jac met wie ik ook Economy Transformers vormgeef. Hoe is dat zo gekomen en klopt dat met het verhaal dat wij overal vertellen over bezit en eigendom en de doorwerking daarvan op de relaties? Hoe gehecht ben ik zelf eigenlijk aan de veiligheid die dit me lijkt te geven? En wat betekent de erfstroom in mijn familiegeschiedenis? Hoe wil ik daarmee omgaan, ook naar mijn kinderen toe? Ik voel de noodzaak me van dit alles nu zelf meer bewust te worden. Ik zit er middenin en ga het aan.

van binnen naar buiten leren leven

Ook wij, Jac en ik, komen onszelf dus tegen. Wij pionieren mee in het veld van de bottom-up pionier beweging die vanuit vrij-gelijk-samen wil organiseren. De antwoorden zijn er niet zomaar, wel een flink aantal stevige uitgangspunten en het handvat om die praktijk telkens weer te toetsen aan ons eigen diepste weten. En daarmee kunnen we niet anders dan zelf ook steeds radikaler in de spiegel kijken.

“Ik ben niet gek, ik ben een Economy Transformer.” Om dat ook echt te zijn, zullen we elk onze eigen weg naar binnen gaan. Want transformeren doe je niet zomaar, dat vraagt een afsterven en weer geboren worden in een nieuw zelf, met nieuwe ankerpunten. Zeker als het over de economie gaat. De wereld waar we nu onze bestaanszekerheid in vinden.