Hieronder staan de vier scenario’s op een rij, gebaseerd op wat er in Vrij, Gelijk & Samenleven en Het Vierde Scenario wordt beschreven:

De vier scenario’s

1. Het kapitalistische scenario (Eerste Scenario)

   • Kenmerken: Uitwisseling en toewijzing van grond, arbeid en kapitaal worden gedomineerd door de markt. Het economisch belang overheerst en vrijheid wordt gezien als de vrijheid van eigendom en competitie.
   • Kritiek: Het kapitalisme negeert gelijkheid en samenhang. Het leidt tot ongelijkheid, uitbuiting en ecologische destructie.
   •  

2. Het socialistische scenario (Tweede Scenario)

   • Kenmerken: Hier wordt de staat de dominante actor in de samenleving. Grond, arbeid en kapitaal worden toegewezen via centrale planning en bureaucratie.
   • Kritiek: Socialisme ontkent vrijheid door de nadruk op staatscontrole. Dit leidt vaak tot vervreemding en inefficiëntie in de economie.
   •  

3. Het gemengde scenario (Derde Scenario)

   • Kenmerken: Een combinatie van markt en staat, waarin elementen van kapitalisme en socialisme worden vermengd. Vaak wordt dit het Rijnlandse model genoemd, waar economische beslissingen worden beïnvloed door zowel politieke elites als marktpartijen.
   • Kritiek: Dit scenario combineert vaak de nadelen van zowel kapitalisme als socialisme, zoals machtsconcentratie bij een elite en het ontbreken van echte vrijheid en gelijkheid.
   •  

4. Het vrije scenario (Vierde Scenario)

   • Kenmerken: De productiemiddelen worden beheerd en toegewezen buiten de markt en staat om, door goed onderling overleg tussen betrokkenen. Grond, arbeid en kapitaal worden gericht ingezet op het vervullen van gemeenschappelijke en individuele behoeften, met respect voor mens en Aarde.
   • Doel: Vrijheid, gelijkheid en samenhang worden op een geïntegreerde manier gerealiseerd. De nadruk ligt op samenwerking, lokaal eigenaarschap en het regenereren van natuurlijke en sociale systemen.
   • Visie: Dit scenario biedt een fundamentele transformatie van maatschappelijke structuren en ziet de mens als de schepper van een menswaardige samenleving.
   •  

Met deze vier scenario’s biedt Het Vierde Scenario een helder contrast tussen de bestaande maatschappelijke systemen en een toekomstgerichte, regeneratieve benadering.

Hier is een beknopte uitleg van de zes sleutels uit Vrij, Gelijk & Samenleven van Damaris Matthijsen:

De zes sleutels voor een mens- en Aardewaardige samenleving

1. Ik ben – Leven vanuit je essentie

   • Dit gaat over zelfkennis en authenticiteit. Wie ben jij werkelijk? Wat is jouw unieke bijdrage aan de wereld?
   • Pas wanneer je jezelf kent en trouw bent aan je innerlijke drijfveren, kun je op een vrije en bewuste manier deelnemen aan de samenleving.
   •  

2. Waarde – Waardecreatie los van financiële dwang

   • Waarde gaat over wat jij bijdraagt aan de wereld en hoe dat zichtbaar wordt.
   • In een gezonde samenleving wordt waarde niet bepaald door geld, maar door de mate waarin het bijdraagt aan mens en Aarde.
   •  

3. Eigendom – Grond, arbeid en kapitaal in dienst van het geheel

   • Eigendom is geen persoonlijk bezit, maar iets waarmee verantwoord moet worden omgegaan.
   • In een vrij, gelijk en samenlevend systeem worden productiemiddelen beheerd in overeenstemming met de gemeenschap en het grotere geheel.
   •  

4. Organisatie – Samenwerking op basis van gelijkwaardigheid

   • Besluitvorming en organisatie dienen op een manier plaats te vinden die recht doet aan ieders stem en bijdrage.
   • Macht wordt niet geconcentreerd, maar verdeeld via natuurlijke autoriteit en onderling afgestemde structuren.
   •  

5. Relatie – Verbinding op basis van vertrouwen en openheid

   • Gezonde relaties in de samenleving zijn gebaseerd op respect, luisteren en het zien van de ander als een gelijkwaardige medemens.
   • Relaties overstijgen ego-belang en zijn gericht op samenwerking en onderlinge afstemming.
   •  

6. Aarde – Samenwerking met de natuur in plaats van uitbuiting

   • De Aarde wordt niet gezien als een bron van grondstoffen om uit te putten, maar als een levend geheel waarmee we in harmonie moeten leven.
   • Een gezonde economie en samenleving respecteren de ecologische grenzen en regenereren in plaats van vernietigen.
   •  

Deze zes sleutels vormen samen een raamwerk voor het bouwen van een rechtvaardige, duurzame en menswaardige samenleving. Ze helpen zowel individuen als gemeenschappen om bewust en in harmonie met zichzelf, anderen en de Aarde te leven.

Schaduwsleutels: Wanneer de zes sleutels hun kracht verliezen

Wanneer de zes sleutels niet bewust en in verbinding worden toegepast, ontstaan schaduwsleutels. Deze kunnen worden onderverdeeld in twee hoofdpatronen:

1. De gevarendriehoek – Angst, haat en twijfel houden de mens gevangen in machteloosheid en destructieve interacties.
2. De drie valse strategieën – Valse overgave, valse macht en valse hoop misvormen onze relatie tot Aarde, relatie en organisatie.

1. De gevarendriehoek: Angst, haat en twijfel

1. Angst (Schaduw van ‘Ik ben’)

   • Angst ondermijnt het ware Zelf en verstikt de innerlijke vrijheid.
   • In plaats van vanuit eigen essentie te leven, verlamt angst het individu en maakt het afhankelijk van externe bevestiging of controle.
   • Angst leidt tot conformisme en vermijding van verantwoordelijkheid, waardoor authentiek handelen onmogelijk wordt.
   •  

2. Haat (Schaduw van ‘Waarde’)

   • Haat ontstaat wanneer de waarde van het Zelf of de ander niet wordt erkend en gekwetst wordt.
   • In plaats van echte waarde te creëren en in te zien, ontstaat er vernietigingsdrang: men wil zichzelf of de ander ondermijnen.
   • Dit leidt tot competitie, afgunst en de overtuiging dat men zichzelf alleen kan bewijzen door een ander te verslaan.
   •  

3. Twijfel (Schaduw van ‘Eigendom’)

   • Twijfel vernietigt het vermogen om eigenaarschap en verantwoordelijkheid te nemen.
   • In plaats van bewust om te gaan met bezit en verantwoordelijkheid, blijft men hangen in besluiteloosheid, waardoor systemen en structuren instorten of vastlopen.
   • Dit leidt tot angst voor verlies, een gevoel van onveiligheid en een obsessie met controle.
   •  

Dynamiek:

• Angst verlamt het Zelf en maakt mensen afhankelijk.
• Haat richt zich naar buiten, op de ander, en creëert verdeeldheid en conflict.
• Twijfel zorgt ervoor dat er geen verantwoordelijkheid wordt genomen, waardoor werkelijke verandering uitblijft.
•  

2. De drie valse strategieën: Valse overgave, valse macht en valse hoop

Wanneer angst, haat en twijfel de mens te veel beheersen, ontstaan er drie valse strategieën als manieren om ermee om te gaan. Deze schaduwen misvormen onze relatie tot Aarde, relatie en organisatie.

4. Valse overgave (Schaduw van ‘Aarde’)

   • In plaats van werkelijk samen te werken met de Aarde en het leven, ontstaat een vorm van overgave die neerkomt op passiviteit en onverschilligheid.
   • Dit leidt tot een houding van “het maakt toch niets uit”, spirituele onthechting of zelfs destructief nihilisme.
   • De verbinding met het grotere geheel wordt niet gevoeld of erkend, waardoor regeneratie en zorg voor het leven uitblijven.
   •  

5. Valse macht (Schaduw van ‘Relatie’)

   • In plaats van relaties op te bouwen op basis van vertrouwen en gelijkwaardigheid, wordt macht ingezet als controlemechanisme.
   • Dit leidt tot manipulatie, afhankelijkheidsrelaties en hiërarchische structuren waarin de ander niet als gelijkwaardig wordt gezien.
   • Echte verbinding wordt vervangen door dominantie of onderwerping.
   •  

6. Valse hoop (Schaduw van ‘Organisatie’)

   • In plaats van helder te organiseren en verantwoordelijkheid te nemen voor realistische verandering, ontstaat er een misplaatste hoop op externe redding of een utopie.
   • Dit leidt tot het najagen van illusies, ongegronde idealen of blind vertrouwen in systemen die niet werken.
   • Organisatie wordt daardoor chaotisch, irrationeel of gebaseerd op schijnzekerheden.

Hoe bevrijd je jezelf uit de schaduwsleutels?

De sleutel tot transformatie ligt in bewustwording en het nemen van verantwoordelijkheid:

• Uit de gevarendriehoek stappen betekent angst omzetten in vertrouwen, haat transformeren in liefdevolle creatie en twijfel vervangen door bewust eigenaarschap.
• De valse strategieën doorbreken betekent echte verbinding met Aarde, relaties opbouwen vanuit gelijkwaardigheid en organisatiestructuren creëren die daadwerkelijk werken en gedragen worden door de gemeenschap.

Door de zes sleutels bewust en in verbinding toe te passen, kan een mens- en Aardewaardige samenleving ontstaan.

Algemene ontwikkelintenties

De Leergang Samenlevenskunst begeleidt je op een diepgaande ontdekkingsreis naar hoe je als mens, met jouw unieke kwaliteiten en innerlijke kracht, kunt bijdragen aan een mens- en Aardewaardige samenleving. Dit vraagt niet alleen om het ontwikkelen van de zes sleutels, maar ook om het doorzien en transformeren van de schaduwsleutels die je daarvan kunnen afhouden.

Door middel van deze zes sleutels leer je:

1. Ik ben → Van angst naar innerlijke vrijheid

• Doel: Je persoonlijke essentie en unieke drijfveren ontdekken en vanuit intuïtie en creativiteit richting geven aan je leven. Je leert je eigen ster te leven en jouw potentieel te benutten.
• Uitdaging: Angst kan je verlammen, je in twijfel storten over wie je bent en je afhankelijk maken van externe bevestiging.
• Vraag: Hoe leer je je diepste wezen te vertrouwen en keuzes te maken vanuit innerlijke zekerheid, in plaats van je te laten leiden door angst?

2. Waarde → Van haat naar werkelijke scheppingskracht

• Doel: Te begrijpen wat jij te geven hebt en hoe jouw capaciteiten bijdragen aan het vervullen van reële behoeften, zowel voor jezelf als voor anderen. Je ontwikkelt een gezonde balans tussen geven en nemen.
• Uitdaging: Haat en jaloezie kunnen opkomen wanneer je jouw waarde niet erkent of wanneer je die van anderen als bedreigend ervaart.
• Vraag: Hoe kun je werkelijk jouw unieke waarde omarmen en die inzetten voor het grotere geheel, zonder jezelf of anderen te ondermijnen?

3. Eigendom → Van twijfel naar verantwoordelijkheid

• Doel: Eigenaarschap nemen over jouw ervaringen, inzichten en keuzes. Je onderzoekt hoe je omgaat met grond, arbeid en kapitaal en hoe je deze kunt beheren in verbinding met mens en Aarde.
• Uitdaging: Twijfel kan je ervan weerhouden verantwoordelijkheid te nemen, waardoor je blijft hangen in besluiteloosheid of machteloosheid.
• Vraag: Hoe leer je helder waarnemen en vol vertrouwen verantwoordelijkheid dragen voor wat jouw taak en rol in de wereld is?

4. Organisatie → Van valse hoop naar werkelijk scheppend vermogen

• Doel: Samenwerkingen op een gelijke en natuurlijke manier organiseren. Je leert hoe je kracht, zeggenschap en besluitvorming vormgeeft vanuit vertrouwen en gelijkheid.
• Uitdaging: Valse hoop kan je verleiden om te blijven geloven in systemen en structuren die niet werken, of te wachten op een oplossing van buitenaf.
• Vraag: Hoe bouw je reële, functionerende structuren op waarin vertrouwen en gelijkheid de basis vormen, in plaats van te blijven hopen op een externe verandering?

5. Relatie → Van valse macht naar authentieke verbinding

• Doel: Verantwoordelijke en authentieke relaties opbouwen, zowel met jezelf en anderen als met de wereld. Je ontwikkelt communicatie die vertrouwen versterkt en verbinding verdiept.
• Uitdaging: Valse macht kan relaties verstoren door controle, manipulatie of afhankelijkheidsdynamieken.
• Vraag: Hoe creëer je relaties waarin vrijheid, gelijkheid en oprechte verbinding centraal staan, zonder de ander te overheersen of jezelf klein te maken?

6. Aarde → Van valse overgave naar ware samenwerking met het leven

• Doel: Je handelen afstemmen op de natuurlijke cycli en grenzen van de Aarde. Je leert leven en werken in harmonie met de realiteit van de natuur en draagt bij aan een duurzame en inclusieve wereld.
• Uitdaging: Valse overgave kan leiden tot fatalisme, passiviteit of spirituele onthechting, waardoor je de realiteit niet meer in de ogen kijkt en niet actief bijdraagt.
• Vraag: Hoe verbind je je werkelijk met de Aarde en het leven, zonder je verantwoordelijkheid weg te geven of in cynisme te vervallen?

De transformatie naar Samenlevenskunst

De Leergang Samenlevenskunst helpt je niet alleen de zes sleutels te begrijpen, maar ze ook te leven, door actief te werken aan het doorzien en transformeren van de schaduwen die ze kunnen blokkeren.

Je groeit uit tot een Samenlevenskunstenaar: iemand die vanuit liefde en vertrouwen niet alleen persoonlijke, maar ook maatschappelijke vernieuwing belichaamt en realiseert.